Bạn cần nơi yên tĩnh để đọc, nghiên cứu, viết bài luận, họp mặt, trò chuyện… Cà phê sách với không gian rộng, thoáng, với máy lạnh mở suốt, với nhạc nhẹ êm ả, với wifi vi vút và với hàng dãy kệ dài gồm rất nhiều tựa sách thuộc các lĩnh vực sẽ là lựa chọn lý tưởng.
Điểm mặt cà phê sách và “tín đồ” của sách
Tại TPHCM, mỗi ngày và đặc biệt cuối tuần, các quán cà phê sách như Ciao Books (Ngô Đức Kế, Q.1), PNC Books (Đinh Tiên Hoàng, Q.1, Trần Hưng Đạo, Q5), HUB Café (Cộng Hòa, Tân Bình), SnowBell (Đoàn Thị Điểm, Phú Nhuận)… khách đến gần như kín chỗ. Ciao Books với tầng trệt thường xuyên đông đúc và nổi tiếng với rất nhiều khách nước ngoài, Việt kiều, khách từ các tỉnh đến TPHCM công tác…
Liên kết với Công ty Phát hành sách Fahasa, Ciao Books có nguồn sách khá đa dạng và cập nhật nhiều đầu sách mới. Sách cũng được sắp xếp hợp lý. Ngay lối vào là kệ sách lớn ước chừng vài trăm quyển, chủ yếu là sách văn học dịch, kế đến là kệ sách ngoại văn… Tầng lửng dành cho những ai thích văn học Việt Nam hay các loại tạp chí. Tính chuyên nghiệp của quán thể hiện ở hệ thống đèn bàn đặt khéo léo phía sau lưng mỗi ghế, để khách vừa đủ độ sáng đọc sách, vừa không ảnh hưởng đến mỹ quan của không gian nội thất chung.
Gần lối cầu thang, một nhóm bạn trẻ đang bàn luận sôi nổi nhưng không quá ồn ào các tin nóng trên mặt báo. Góc trong cùng, một vị khách trung niên chăm chú với tập truyện ngắn trên tay, vẻ mặt trầm ngâm. Không khí tĩnh lặng thỉnh thoảng được khuấy động bởi tiếng ly muỗng lanh canh vọng ra từ khu vực pha chế. Xế trưa, một vị khách đứng tuổi sau một hồi chọn lựa, hài lòng với quyển Thế giới phẳng, ông ngả mình lên ghế thong thả lần giở từng trang, bên cạnh ly cà phê tỏa khói.
Bàn kế bên, hai nữ sinh đang cắm cúi đọc tạp chí, thỉnh thoảng dừng mắt, trao đổi vài câu. Phía trong cùng, một chị đứng tuổi đang chăm chú với quyển tiểu thuyết, một cậu nhóc ngồi ngay ngắn với tập truyện tranh, bên cạnh là ly kem đang tan chảy… Không gian yên ả khiến khách bỗng chốc quên rằng chỉ cách họ một bức vách, ngoài kia là đường phố chật ních, người người đang chen nhau nhích từng chút một trong tiếng còi xe inh ỏi.
Nổi bật trong “phong trào” còn có hệ thống PNC Books, thuộc nhà sách Phương Nam với khá nhiều chi nhánh đang hoạt động cả ở khu vực trung tâm Q.1, Q.3… lẫn các vùng ven như Phú Mỹ Hưng (khu Sky Garden), Nguyễn Oanh (Gò Vấp), khu Thảo Điền (Thủ Đức)… PNC Books được giới sinh viên ưa chuộng bởi giá cả mềm, phục vụ lịch sự và đặc biệt cách thiết kế, trưng bày sách trang trọng, bắt mắt, có cả các dãy bàn dài dành cho nhóm sinh viên, học sinh, bàn đôi cho các cặp, bàn bốn năm người dành cho bè bạn… Sách thì vô số từ tiểu thuyết tình cảm cho đến sách nghiên cứu, có những quyển mới xuất bản, vừa được giới thiệu nóng hổi trên mặt báo. PNC Books tại “khu nhà giàu” Phú Mỹ Hưng khách đa số là người Hàn Quốc, nên trên trên kệ, nhà sách đã nhanh nhạy đặt nhiều tạp chí và sách tiếng Hàn.
HUB Café có không gian rộng, lối thiết kế và thực đơn đủ “các món ăn chơi”, gần giống với một… nhà hàng máy lạnh hơn, nhưng trên thực tế, HUB Café là quán cà phê có nhiều sách nhất hiện nay với cả chục ngàn tựa đủ các lĩnh vực triết học, văn học, lịch sử, kinh tế, xã hội… được liên tục cập nhật, bổ sung.
“Giữa thành phố ồn ào, tìm nơi để thư giãn với sách thật không dễ. Đến thư viện làm thẻ, mượn sách phải mất khối thời gian, mà chưa chắc tìm được những quyển đang “hot” trên thị trường” – L.Linh – sinh viên ĐH Kinh tế TPHCM nói. “Mình chỉ có đủ tiền kêu ly cà phê đá, nhưng tha hồ được đọc bao nhiêu tùy thích” – N.Tâm, sinh viên ĐH Mở TPHCM thật thà. “Trước đây, mình nghĩ cà phê sách chỉ dành cho dân mọt sách” – T.Nam – sinh viên ĐH Mỹ thuật TPHCM nói. Cô nhân viên phục vụ cho biết Nam ngày nào cũng “ngồi lì” bên các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. “Hôm nay mình vừa đọc hết quyển Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” – Nam cười, khoe.
Phía sau sách…
Không chỉ hút khách bằng việc thỏa mãn nhu cầu đọc, nhiều quán còn tung các “chiêu” tổ chức tọa đàm, hội thảo, các buổi ra mắt, giới thiệu tác giả – tác phẩm, quyển sách trong đời tôi, họp mặt cựu sinh viên, câu lạc bộ bạn yêu sách…
Trương Thị Sương, cựu sinh viên Cao đẳng Công nghiệp Thực phẩm, mở cà phê sách Ylife (Nguyễn Đình Chiểu, Q.3) được năm rưỡi. Sương cho biết: “Mình rất mê sách và sưu tầm được hơn 20.000 quyển. Ban đầu mình chỉ cho thuê, sau quyết định mở quán để thử sức trong lĩnh vực kinh doanh và học hỏi kinh nghiệm”.
Quán nằm trong hẻm với diện tích hơn 50m2, khách là sinh viên các trường Kinh tế, Luật… thường đến để nghỉ trưa, học bài, sử dụng wifi chat chít, thỉnh thoảng có vài nhóm sinh viên tình nguyện đến họp mặt. “Rất ít người đến đây để đọc sách” – Sương thừa nhận.
Firefly (Đom Đóm) là nhóm sinh viên tình nguyện hoạt động rất tích cực trong các lĩnh vực xã hội, từ thiện. Chủ cà phê sách Đom Đóm (Nguyễn Thiện Thuật, Q.3) là Phùng Tuấn Dũng, cựu sinh viên Đại học Luật. Vừa làm việc cho một công ty, vừa tổ hoạt động tình nguyện, Dũng thuê ngôi nhà hẹp 4 tầng với giá 15 triệu đồng/tháng, và mở quán được 2 năm. Nhưng quán cũng nằm sâu trong hẻm với không gian nhà hộp nên ít khách lạ tìm đến ngoại trừ sinh viên các trường Bách khoa, Kinh tế, Tự nhiên… “Chủ yếu là nơi các thành viên Firefly hội họp, mục đích không nằm ngoài việc duy trì quỹ từ thiện” – Dũng cười hiền.
Cà phê “ăn theo” sách?
“Đến cà phê sách bỗng thấy mình… trí thức hẳn!” – câu nói nửa đùa nửa thật của anh bạn V.Tính. ngụ Nguyễn Tri Phương, Q.5, dễ gây cười, nhưng không phải vô lý. “Bước vào quán thấy ai ai cũng dán mắt vào thứ gì đó… có chữ, mặt mũi trầm ngâm, nhân viên lướt đi nhẹ nhàng, nhạc không lời mở cực nhỏ, không át được cả tiếng ro ro của máy lạnh ở góc phòng” – Tính cười. Thật vậy, cà phê sách dễ khiến ai đó muốn phô trương các loại thiết bị số đắt tiền phải ngại ngần. Bởi với không gian lịch sự, yên tĩnh, người nghe điện thoại thường cũng phải e dè hạ giọng, hoặc bước hẳn ra ngoài.
Thế nhưng, một số quán mang “mác” cà phê sách, nhưng thường làm người mê sách… thất vọng. “Coi vậy chứ cà phê sách thực sự đếm trên đầu ngón tay, và không phải quán nào cũng có được không gian dành cho người cần… “giải khát” tri thức” – T.Nam nói. N.S. – nhân viên phục vụ Ciao Books nhận xét: khách “ngoại” đọc sách nhiều hơn, khách nội thường chỉ đọc báo, tạp chí, truy cập Internet, bàn chuyện làm ăn hoặc tán gẫu.
Quán E. (Trần Quốc Thảo, Q.3) với khoảng chục bàn, và không thể ngờ đây cũng được cho là “cà phê sách”, bởi chỗ của sách chỉ là chiếc kệ nhỏ xíu, cùng một số lượng khiêm tốn toàn… sách cũ, dễ nhận thấy từ rất lâu không ai đụng vào và gần như nơi này không thể đọc được bởi ánh sáng mờ tối của vài ngọn nến. Chỗ duy nhất có thể đọc là ngay cạnh lối ra vào, nhưng nơi đây thường bị “chiếm đóng” bởi những người ăn mặc… trống trải, cười nói to, chân gác hớ hênh lên bàn, nói đủ thứ chuyện làm ăn, cá độ bóng đá hay bất kỳ chuyện gì khác ngoại trừ… sách!
Một số quán “cà phê sách”, nhưng sách ở đó chỉ đơn thuần là vật trang trí. Quán M. (Hoàng Văn Thụ, Phú Nhuận) còn sáng kiến cho sách lên… trần nhà, bên trên lớp kính dày. Không đủ sách décor cho cả cái trần, cô chủ quán bèn nghĩ ra cách làm những quyển sách… giả bằng các tông, hoặc những quyển sách chỉ có phần gáy, “vừa nhẹ, đẹp, vừa đỡ tốn tiền mua sách!” – cô chủ quán tên M.Th. cười, giải thích đơn giản.
Cà phê sách Bố Già (Hồ Huấn Nghiệp, Q1) là một trong những quán cà phê sách đầu tiên và nổi tiếng của thành phố. Nguồn sách của Bố Già chủ yếu là sách ngoại văn khá quý hiếm, các loại sách nghiên cứu lịch sử, xã hội, văn chương, triết học… được trưng bày sang trọng. “Gọi cà phê sách Bố Già, nhưng món nổi tiếng ở đây lại là… kem. Ngoại trừ khách Tây, khách Việt không thể vừa măm măm kem vừa đọc sách, nên tỷ lệ khách Việt đến quán để đọc sách rất hiếm” – anh H.Trung, nhân viên lập trình, ngụ Hai Bà Trưng, Q.3, nói.
Trên trang mạng xã hội, một nhóm bạn trẻ hãnh diện khoe đã đến các quán Bố Già 1, 2, 3, nhưng không phải để đọc sách mà để… chụp hình bên giá sách, bên cả bức chân dung của ông chủ sáng lập quán Bố Già – một giảng viên văn chương của Đại học Vạn Hạnh xưa.
Bên cạnh đó, hầu hết cà phê sách hiện nay đều có bán kèm rất nhiều loại… thức ăn. Tuy thuận lợi cho một số khách hàng mê sách giải quyết cái bao tử. Thế nhưng, thật không mấy dễ chịu với hình ảnh một số người xì xụp trong không gian đầy sách, và mùi thức ăn vô tư xộc vào mũi những người còn lại.
“Làm cà phê sách không dễ. Phải thực sự yêu sách, mê sách, khát khao chia sẻ kiến thức cho cộng đồng” – chủ quán Đom Đóm – Phùng Tuấn Dũng nói. Vì bởi không kể một số người đến cà phê sách cho ra vẻ… trí thức, họ chủ yếu đến chơi game, lướt net miễn phí hay đơn giản cần không gian máy lạnh để trốn… kẹt xe, nắng nôi. Thế nhưng, trong tình hình giá sách quá mắc so với thu nhập của nhiều người, cà phê sách ít nhiều góp tay “giải quyết” tình trạng… đọc ké. Người lạc quan cho rằng nó còn góp phần khơi gợi, “vực dậy” văn hóa đọc vốn bị lên tiếng cảnh báo “ngủ yên” trong thời buổi mà Internet và các thiết bị nghe nhìn số khuynh đảo, chiếm lĩnh.
SONG PHẠM – GIẢN PHÚC
