Video ca nhạc Thriller của Michael Jackson – với đoạn quay cảnh nhảy múa ấn tượng trong nghĩa trang – sẽ được đưa vào bảo tồn tại cơ quan lưu trữ những tác phẩm nghệ thuật điện ảnh, truyền hình và ghi âm lớn nhất thế giới của Mỹ.

Michael Jackson trong video ca nhạc Thriller - Ảnh: USA Today

Tác phẩm này được dàn dựng bởi đạo diễn John Landis năm 1983 là video ca nhạc đầu tiên được đưa vào bảo tồn. Cùng được đưa vào lưu trữ còn có các chú rối Muppet trong bộ phim The Muppet movie(1979) và tác phẩm điện ảnh khoa học giả tưởng kinh điển The incredible shrinking man (1957).

“Với việc lưu trữ này, chúng tôi muốn đảm bảo sẽ gìn giữ an toàn những nhân tố có ý nghĩa đối với văn hóa và lịch sử của chúng tôi” – người phụ trách thư viện Quốc hội Mỹ James H. Billington cho biết.

Quốc hội Mỹ đã lập ra thư viện lưu trữ này năm 1989 và hiện đang lưu giữ tổng cộng 525 phim. Ðây không hẳn là những phim hay nhất của Mỹ, mà là tính quan trọng của các phim đối với văn hóa Mỹ. Các phim này được tuyển chọn từ ý kiến công chúng và sự tham vấn của hội đồng xét duyệt lưu trữ phim quốc gia. Những yếu tố để được chọn gồm “tính văn hóa, tính lịch sử hoặc giá trị thẩm mỹ”.

HOÀI CHI (Theo USA Today)

Các cư dân của làng Westbury (Anh) đã cải tạo một chiếc buồng điện thoại cũ kĩ màu đỏ chỉ đáng giá 1 bảng Anh thành thư viện nhỏ nhất thế giới.

Các cư dân của làng đã đóng những giá sách vào vách của buồng điện thoại, trên đó họ đặt nhiều loại sách khác nhau: Từ các loại sách nấu ăn cho đến các tác phẩm kinh điển và cả các truyện cổ tích dành cho trẻ em. Ngoài ra, trong thư viện còn có cả đĩa CD và VCD.

Thư viện được làm từ một trạm điện thoại công cộng.

“Một góc của kiến trúc thượng tầng đường phố cổ này vẫn có thể tiếp tục phục vụ nhu cầu cho nhân dân”, thành viên của Hội đồng thành phố, ông Bob Dolby tự hào nói.

Phía trong thư viện với đầy đủ loại sách, CD và VCD thỏa mãn yêu cầu của độc giả.

Tất cả 800 cư dân của ngôi làng đều cảm thấy thoải mái và hài lòng khi sử dụng thư viện.

“Bây giờ chúng tôi đã có một thư viện di động, còn cái thư viện gần nhất cách đây 4 dặm, nên rất vất vả để đến đó và đọc tài liệu”.

Hơn 800 cư dân của ngôi làng đều hài lòng với thư viện tý hon

Có thể ghé chân vào thư viện này bất cứ lúc nào – thư viện được mở cửa suốt 24 giờ trong cả 365 ngày và nó được thắp sáng mỗi đêm để phục vụ những người mắc chứng mất ngủ.

Nguyên tắc hoạt động của thư viện rất đơn giản: Những người muốn ghé vào thư viện sẽ đặt lên giá sách một quyển sách đã đọc và sẽ được mượn một quyển mới.

• Thảo Nguyên (Theo Eg, BBC)

Thư viện Alexandria, Ai Cập

Được xây dựng lần đầu tiên năm 295 trước CN nhưng phải đến năm 2002 sau khi được xây dựng lại, công trình mới trở thành một kỳ quan của công nghệ hiện đại. 4 tầng dưới lòng đất và 7 tầng trên bề mặt có dạng chiếc đĩa mặt trời đang hướng về phía Chúa. Các bức tường bên ngoài được ốp 4.000 mảng granít có khắc chữ và văn tự cổ. Mái của thư viện được lắp các tấm kính mặt trời di động để có thể di chuyển cho ánh sáng ban ngày chiếu vào trong.

Thư viện William F.Ekstrom, Mỹ

Nhờ một hệ thống sắp xếp tự động được lắp đặt vào năm 2006, thư viện hiện có thể lưu trữ được 1,2 triệu tài liệu chỉ trong một khoảng không gian nhỏ. Rất nhiều phòng của thư viện hiện vẫn phải để sách ở những nơi khó lấy, song bạn đọc chỉ cần lựa chọn tiêu đề trong cơ sở dữ liệu của thư viện, sau đó sẽ có một cánh tay tự động tìm cuốn sách được yêu cầu trong tổng số 7.444 giá thép và đưa sách tới bạn đọc chỉ trong vòng vài giây.

Thư viện trường ĐH Freie, Berlin, Đức

Thư viện ngữ văn của Trường Đại học Berlin được biết tới với tên gọi “Bộ não của Berlin” do thiết kế bên trong của thư viện có dạng một chiếc sọ người. Công trình đã tiêu tốn 18,5 triệu euro này có thể coi là công trình đi đầu cho phong cách kiến trúc thân thiện với môi trường. Các đường ống dẫn nước được thiết kế nhằm giữ nhiệt để làm nóng hoặc làm lạnh không khí trong phòng, đồng thời một “cơ quan” bên trong làm bằng sợi thủy tinh lọc và truyền ánh sáng mặt trời, để không khí đi qua với một loạt lỗ hổng bên trong. Ngoài ra, hầu hết thời gian trong năm thư viện này đều có gió từ ngoài thổi vào.

Lake View Terrace, Los Angeles, Mỹ

Cho tới thời điểm này khu Lake View Terrace của Thư viện Los Angeles là công trình được sử dụng làm thư viện duy nhất trên thế giới được chứng nhận bạch kim theo hệ thống xếp hạng LEED (lãnh đạo trong thiết kế môi trường và năng lượng) dành cho thiết kế đặc biệt góp phần bảo vệ môi trường: Toàn bộ công trình, bên trong cũng như bên ngoài đều sử dụng vật liệu tái chế.

Thư viện Quốc hội Mỹ, đồi Capitol, Washington, Mỹ

Với 132 triệu tài liệu lưu trữ có thể xếp dài tới 850km, Thư viện Quốc hội Mỹ hiện là thư viện lớn nhất thế giới và đây cũng là một trong những công trình văn hóa lâu đời nhất của nước Mỹ. Số lượng tài liệu của thư viện cũng không ngừng tăng lên, mỗi ngày các thủ thư ở đây nhận thêm 10.000 tài liệu mới với nhiều thể loại khác nhau. Đây cũng là thư viện có nhiều tài liệu về pháp luật nhất thế giới.

Khu lưu trữ băng hình Senda, Nhật Bản

Đối với nhiều người sẽ là điên rồ nếu xây dựng một công trình bằng kính khổng lồ ngay chính giữa vùng thường xuyên xảy ra động đất, nhưng với kiến trúc sư người Nhật Toyo Ito đó lại là sự sáng tạo tuyệt vời. Dự án xây dựng khu lưu trữ băng hình Senda là một trong những công trình theo khuynh hướng tạo ấn tượng bằng công nghệ hiện đại. 13 cột trụ bằng thép được xây dựng từ tầng hầm, chạy xuyên suốt 7 tầng cho tới nóc mở của công trình. Hai tầng hầm được trang bị thiết bị công nghệ cao có khả năng hút các rung động địa chấn trong trường hợp xảy ra động đất.

Stadtbibliothek, TP Ulm, Đức

Công trình đã được thiết kế giống với một trong những kiến trúc cổ nhất và được biết đến nhiều nhất trên thế giới, đó là kim tự tháp. Phiên bản này được làm hoàn toàn bằng kính nên đòi hỏi phải sử dụng những công nghệ tiên tiến nhất. Mặt tiền bằng thủy tinh 2 lớp của thư viện được chắn bằng một bức tường làm bằng thép và nhôm, còn khoảng trống giữa 2 lớp thủy tinh dùng để điều hòa nhiệt độ, các tầng của thư viện đều để cho gió bên ngoài thổi vào. Cầu thang trung tâm và cầu thang xoắn hoạt động như một con phố thẳng đứng, nối từ dưới thấp lên cao cho tới khoảng không ở tầng trên cùng là nơi đọc sách ngoài trời và khu uống café.

Lê Hằng (Theo BBC)

Hiện nay hàng trăm ngàn cuốn sách bị Đức Quốc xã đánh cướp trong Thế chiến II vẫn còn nằm trong các thư viện của Đức. Quản lý thư viện Trung ương và bang của Berlin (BCR), Detlef Bockenkamm, cho biết trong phòng lưu trữ thư viện có một bộ sưu tập sách bổ sung J (chữ J ở đây là Jews, người Do Thái).

Bockenkamm đã thu thập được hơn 1.000 cuốn sách ở đây. Ông cùng với một đồng nghiệp đã cố gắng lùng sục các tài liệu cũ, kiểm tra các hồ sơ và nghiên cứu những giấy tờ nhận sách.

Cuối cùng hai người phát hiện số sách này từng được lưu trữ trong một hiệu cầm đồ thành phố ở Berlin mùa xuân 1943. Giấy tờ ghi rõ thư viện thành phố đã mua “hơn 40.000 cuốn sách từ những thư viện tư nhân của những người Do Thái di tản” thông qua hiệu cầm đồ này.

Thư viện Đại học bang Lower Saxony được đánh giá là thư viện hiện đại nhất nước Đức, và dường như nơi này cũng không mấy quan tâm đến quá khứ. Nhưng vào cuối năm ngoái có một người lần đầu tiên quan tâm đặc biệt đến những cuốn sách bổ sung từ những năm tháng của Thế chiến II – đó là Arno Barnert.

Những gì mà Arno Barnert phát hiện là số sách có xuất xứ từ “nhà kho chứa đồ đánh cắp” của quân đội Đức ở Gottingen. Arno tìm thấy số sách bổ sung có nguồn gốc ở hai thành phố Krakow và Poznan của Ba Lan, lãnh sự quán Ba Lan ở Leipzig và một trường trung học ở tỉnh Enschede của Hà Lan.

Ngày xưa những cuốn sách này là sở hữu của Friedrich Fischl, chuyên gia về thi hào Goethe ở Vienne, người đã bị bắt năm 1941 và bị giết chết trong một trại tập trung ở Lodz, Ba Lan.

Với phát hiện của mình, Arno báo cáo lên ban quản lý thư viện nhưng giám đốc thư viện đã thẳng thắn yêu cầu anh chấm dứt công việc đang làm nếu không muốn bị mất việc! Nhưng Arno Barnert vẫn tiếp tục theo đuổi dự án của mình. Anh nói: “Dẫn chứng tài liệu chứng minh đường đi và lịch sử của những cuốn sách có được trong thời Đức Quốc xã là nhiệm vụ cơ bản đối với những nhà quản lý thư viện, một vấn đề đạo đức”.

Trong tháng 2/2008, Barnert bắt đầu hợp tác làm việc với chuyên gia Frank Mobus của thành phố Gottingen. Mobus tìm thấy trong những tài liệu chứng minh rằng trong tháng 3/1933, các thành viên của SA cùng với cảnh sát Đức Quốc Xã đã tịch thu 890 cuốn sách của một nhà bán sách theo đảng Cộng sản ở Gottingen.

Trong số đó, một số cuốn được chuyển đến Thư viện quốc gia ở Berlin và một số cuốn khác đi đến Thư viện Đại học ở Gottingen. Không chỉ có người Do Thái là nạn nhân của bọn Quốc xã cướp sách. Bockenkamm tìm thấy 3 cuốn sách đóng dấu “Karl Marx House, Trier”.

Sau khi chiến tranh bắt đầu, Đức Quốc xã đã tiến hành chiến dịch cướp sách rất quy mô. Quân Đức chiếm đóng ở vùng Đông Âu đã đánh cướp 375 văn khố, 957 thư viện, 402 nhà bảo tàng, 531 viện nghiên cứu và giáo dục. Quân Đức cũng “hoạt động” mạnh ở Pháp, như trường hợp của bộ sưu tập âm nhạc thuộc sở hữu của nghệ sĩ piano Arthur Rubinstein.

Năm 1945, Hồng quân tịch thu bộ sưu tập âm nhạc và mang về Liên Xô. Sau khi được gửi đến CHDC Đức trong thập niên 1950 trong chương trình giao trả tài sản văn hóa cho nước Đức, bộ sưu tập âm nhạc của Rubinstein cuối cùng được cho vào bộ phận âm nhạc của Thư viện quốc gia ở Đông Berlin, nơi không ai biết được giá trị của nó và bị để mặc cho bụi bám.

Chỉ đến năm 2003, tức 21 năm sau khi nghệ sĩ piano Rubunstein qua đời, nhà bảo tàng Glinka ở Moskva mới phát hiện được sở hữu chủ đích thực của bộ sưu tập âm nhạc. Cách đây hơn 2 năm, đại diện của Quỹ kế thừa văn hóa Phổ đã trao lại bộ sưu tập âm nhạc quý giá cho con cái của Rubinstein đang sống ở New York.

Cho đến nay chỉ có 14 thư viện Đức chính thức thừa nhận họ đang sở hữu những tác phẩm văn hóa đánh cướp của Đức Quốc Xã. Một số thư viện vin cớ rằng họ thiếu tài chính và nhân lực để thực hiện những cuộc tìm kiếm quy mô, đắt tiền và ngốn nhiều thời gian này.

Thư viện Đại học Marburg là thư viện lớn duy nhất của Đức hiện nay đang nghiên cứu cẩn thận tất cả những cuốn sách có xuất từ từ thời đại chiến tranh. Kết quả là thư viện đã thực hiện việc hoàn trả những cuốn sách về cho người thừa kế của những chủ sở hữu cũ.

Nếu không tìm ra người thừa kế thì những cuốn sách đó sẽ vẫn nằm lại trong thư viện và lịch sử của chúng được ghi chép trong thẻ catalogue

Đã từ lâu, thư viện “Stadsbibliotek de Malmo” ở Malmo, thành phố lớn thứ 3 của Thụy Điển, là trung tâm văn hóa nổi tiếng về khả năng cung cấp cho độc giả không chỉ các tác phẩm in quý giá, những đĩa tư liệu minh họa mà còn nổi tiếng với những bộ “từ điển sống” bằng xương bằng thịt.

Thư viện tổ chức thường xuyên các cuộc nói chuyện với nhiều “từ điển sống” là người thuộc những thành phần cá biệt. Những cuộc gặp này đã góp phần đấu tranh chống lại những định kiến, những lời thêu dệt về họ cũng như góp phần tạo nên những mối quan hệ xã hội cho những người yếm thế.

Họ, những “từ điển sống”, gặp gỡ công chúng với tư cách là đại diện cho những tầng lớp xã hội đặc biệt, những người thường bị đánh giá là cổ quái, khác người và chịu nhiều thành kiến. Đó có thể là các bậc phụ huynh đồng tính, những phụ nữ Hồi giáo chùm khăn kín mặt, người chuyển giới, thành viên tham gia bảo vệ động vật, tín đồ nhạc rock, thành viên ban nhạc hơi… và nhiều thành phần khác nữa.

Để tạo hứng thú cho những ai tới thư viện, người ta luôn sắp xếp các cuộc gặp có chủ đề thời sự, ví dụ như chủ đề đám cưới đồng tính được tổ chức khi có tin cho rằng Thụy Điển sẽ sớm cho phép các lễ cưới như vậy diễn ra trong nhà thờ.

Các cuộc gặp với “từ điển sống” diễn ra trung bình 4 lần/nửa năm. Những nhân vật được mời đến gặp giới thiệu về bản thân trong khoảng 15 phút. Sau đó, mỗi “từ điển” sẽ có thêm 3 hoặc 4 cuộc gặp trong buổi chiều. Đến cuối ngày, phiếu đánh giá sẽ được phát ra. Trong đó, độc giả, người nghe sẽ ghi nhận xét và đề xuất những chủ đề tiếp theo cho những lần gặp sau.

Theo cô Catharina Noren, người áp dụng hình thức sinh hoạt độc đáo này từ kinh nghiệm học được ở Đan Mạch, các cuộc gặp không cần quay phim ghi hình lại và không yêu cầu phải có điểm gì thật đặc biệt để có thể lưu giữ lại trong ký ức người tham dự. Các chủ đề có thể được trao đổi trong phạm vi rộng, không bị bó buộc trong giới hạn cấm kỵ nào. Tuy nhiên, mỗi “từ điển” hoàn toàn có quyền từ chối không trả lời các câu hỏi mà họ cho rằng không phù hợp hoặc cảm thấy bị xúc phạm.

Từ thành công ở Malmo, nhiều thư viện khác ở Thụy Điển và khoảng 30 nước châu khác cũng đang trong giai đoạn thử nghiệm chương trình. Donald Sassoon, tác giả cuốn “Văn hóa người châu Âu” nhận định – các cuộc gặp với “từ điển sống” là cơ hội gặp gỡ trong khuôn khổ đặc biệt với những người xa lạ, có ích cho các cô cậu thanh niên để họ có hiểu mục đích đích thực của hôn nhân.

Tất nhiên, thư viện cũng phải chọn lựa “từ điển sống” một cách cẩn thận, ví dụ như không bao giờ mời những ai quá khích. Động cơ tổ chức cũng được cân nhắc kỹ và những người làm trong các ngành nghề như nhà báo, nhà văn… không thuộc danh sách đăng ký tham dự.

Với các khách mời, đây cũng là dịp để họ trải lòng, đôi khi cũng như một liệu pháp đặc biệt về tâm lý. Từ đó, tự bản thân người ta sẽ thấy được cảm thông và có suy nghĩ tích cực hơn trong đóng góp xây dựng xã hội.

Từ khi có “từ điển sống”, giới trẻ tìm đến thư viện cũng đông hơn, thay vì chỉ có những người có tuổi như trước kia. Có chuyện vui là một trong những “từ điển sống” được yêu cầu gặp gỡ, trao đổi nhiều nhất là một thành viên của Hoàng gia Thụy Điển, Công chúa Victoria. Tuy nhiên, cho đến giờ, công chúa vẫn chưa thể tới thư viện để làm “từ điển sống” vì lý do an ninh.

VIỆT KHUÊ (Theo CI)

Hình dáng bên ngoài thô sơ, mộc mạc nhưng lại là biểu tượng văn hóa duy nhất của cả thị trấn Villanueva, Colombia
Với tổng diện tích xây dựng lên đến 1.551m2, thư viện này là kết quả của những nỗ lực từ phía chính phủ để tạo nên một công trình kiến trúc chỉ sử dụng những nguyên vật liệu khai thác từ địa phương, nhân công là nguồn lao động bản địa, đồng thời đáp ứng được yêu cầu hạn chế kinh phí, thỏa mãn những đặc thù khí hậu và nhất là không đòi hỏi nhiều chi phí bảo dưỡng.

Vận dụng khéo léo kỹ thuật thủ công đơn giản nhưng với sự sáng tạo, ý tưởng tiên phong và tính ứng dụng cao của công trình, nhóm bốn kiến trúc sư trẻ gồm Miguel Torres, German Ramirez, Alejandro piñol và Carlos Meza đến từ trường đại học Javeriana University đã thành công với phần thưởng là giải nhất cuộc thi thiết kế quốc gia do Hội Kiến trúc Colombian tổ chức năm 2006.

Thư viện trong vùng chiến sự, đáp ứng được nhu cầu chi phí xây dựng và bảo quản thấp
Ở một đất nước như Colombia, nơi những mâu thuẫn vũ trang luôn diễn ra căng thẳng cũng như sự phát triển chậm của nền kinh tế làm ảnh hưởng đến mọi người theo cách này hay cách khác, một dự án văn hóa như thư viện công cộng Villanueva cũng không thoát khỏi thực tế này.

Việc ra đời của thư viện, vì thế, còn mang đến một thông điệp hòa bình và làm dịu tinh thần mọi người để vượt qua cuộc khủng hoảng. Nói theo cách khác, dự án này thổi vào một ý nghĩa nhân văn cao đẹp nhằm hàn gắn và mang đến một cái nhìn mới về tương lai cho cư dân bản địa.

Những bức tường đá kiên cố gây ấn tượng

Không gian mở

Cầu thang dẫn lên thư viện chính
Tòa nhà gồm hai phần liên kết với nhau. Một được dùng làm thư viện công cộng ở tầng hai và một với công năng như một công trình phụ ở tầng một bao gồm nhà hát nhỏ 100 chỗ ngồi, thư viện cho trẻ em, văn phòng điều hành, phân xưởng thủ công… Đây là phương tiện văn hóa đầu tiên của khu vực giúp người dân nâng cao trình độ tri thức cũng như có nơi vui chơi, giải trí.

Mỗi khu được xây dựng theo những kỹ thuật cũng như nguyên vật liệu riêng biệt. phần thứ nhất với vật liệu chính là một loại đá cuội được khai thác từ một con sông gần đó và phần còn lại với kết cấu chính là gỗ thông được chọn lọc từ rừng nhân tạo. Khai thác những nguồn vật liệu này giúp giảm thiểu tối đa chi phí vận chuyển.

Nhân công được huấn luyện để góp phần kiến thiết công trình này. Ngoài ra, binh lính các phe đối lập cũng bị thu hút bởi tính hấp dẫn của công trình nên đã phần nào tạo nên ý nghĩa nhân văn cho thư viện.

Cấu trúc chính các bức tường của cả thư viện chỉ gồm các tầng đá cuội, lưới và các thanh gỗ đan xen

Kết cấu tường

Mái nhà cho phép sử dụng ánh sáng thiên nhiên tối đa

Kết hợp hài hòa giữa kiến trúc và nguyên vật liệu tự nhiên

Cổng chính

Hành lang công cộng
phong cách của kiến trúc đơn giản, hiệu quả và ấn tượng chính nhờ vào những bức tường bao bọc xung quanh. Đó là năm gian được bao bọc kiên cố bởi những bức tường bằng lưới mắt cáo, với bên trong là những lớp đá cuội xếp chồng lên nhau, cho phép không khí đi qua các kẽ đá đồng thời tạo nên một không gian mở với tầm nhìn xuyên thấu.

Mặc dù không có vẻ ngoài đặc thù, nhưng thiết kế với phần tường bằng đá cuội xếp chồng lên nhau đã tạo nên sự tương phản cân đối với kết cấu vững chải và màu sắc đồng điệu.

Biểu tượng của thư viện – vật duy nhất được làm bằng kim loại
Tổng kinh phí xây dựng toàn bộ công trình rộng hơn 1.500m2 chỉ khoảng 114.000 USD và không hề đòi hỏi thêm bất cứ chi phí phụ trội nào cho việc bảo dưỡng trong 50 năm nữa. Đây quả là sự đầu tư giá trị cho một công trình giáo dục văn hóa hết sức ý nghĩa.

Nguồn: diaoc.tuoitre.com.vn

Ý tưởng “điên rồ” xuất phát từ lòng nhân hậu

Sau khi bắt đầu công việc của một giáo viên tại La Gloria từ 17 năm trước, Soriano nhận thấy rằng có rất nhiều học sinh không chỉ gặp khó khăn đối với việc đọc mà còn gặp khó khăn trong việc hoàn thành bài tập về nhà. Hầu hết những học sinh yếu kém nhất lớp đều xuất thân từ những ngôi làng hẻo lánh. Các em không thể học hành tới nơi tới chốn vì đa số bố mẹ các em mù chữ và luôn ở trong tình trạng thiếu thốn sách vở cùng với trang thiết bị học tập. Theo Soriano, ở những vùng quê này, những đứa trẻ phải đi bộ hoặc cưỡi lừa khoảng 40 phút mới tới được ngôi trường gần nhất. Chính vì vậy, các em có rất ít cơ hội được theo học các cấp cao hơn và cũng có rất ít giáo viên muốn về những vùng đất “khỉ ho cò gáy” này để giảng dạy.

Từ thực tế đó, Soriano nảy ra ý tưởng trở thành chiếc cầu nối làm gần hơn khoảng cách giữa những học sinh thành thị và nông thôn. Anh quyết định tự mình đầu tư mua sách rồi dùng lừa mang tới cho trẻ em ở những vùng quê nghèo. Chập tối mỗi thứ Tư hàng tuần và mỗi thứ Bảy từ lúc bình minh, Soriano cùng chú lừa lại từ giã vợ cùng 3 đứa con nhỏ để đi tới một khu làng mà anh đã lựa chọn từ trước. Trong suốt nhiều năm trời, Soriano cùng “thư viện” của mình đã mang kiến thức tới những đứa trẻ sống ở “những khu vực bị lãng quên” tại 15 ngôi làng hẻo lánh trên khắp bang Magdalena.

Soriano cho biết đã có khoảng thời gian nhiều người cho rằng anh bị điên. Tuy nhiên, Soriano vẫn kiên trì với công việc của mình trong suốt 20 năm qua.

Thầy giáo Soriano đọc sách cho các học sinh đặc biệt của mình.

Mỗi khi anh tới với một khu làng, thường có từ 40 – 50 đứa trẻ đã chờ đợi sẵn. Chúng đợi Soriano để được anh hướng dẫn làm bài tập về nhà, chờ anh dạy đọc chữ, nghe anh kể những câu chuyện cổ tích, những câu chuyện về các cuộc phiêu lưu và nghe anh giảng những bài học về địa lý về thế giới, về đất nước mà anh đã chuẩn bị sẵn..

Một buổi học của Soriano và các học sinh.

Soriano hy vọng mọi người sẽ hiểu được sức mạnh to lớn của việc đọc. Nhờ sách và trao đổi ý kiến mà mọi người có thể giao tiếp với nhau được tốt hơn. Anh cũng mong rằng những đứa trẻ được hưởng một nền giáo dục tốt hơn sẽ trở thành một công dân tốt và một người hữu ích cho xã hội. Đối với anh, “văn hóa chính là chiếc cầu tuyệt vời nhất giúp mọi người kết nối với thế giới”.

Thư viện nghèo nàn này là món quà tinh thần nuôi dưỡng tình cảm giữa con người và những cuốn sách mang đến tri thức, mạnh mẽ, sự tự tin, thông thái.

Tại thành phố Yili Kuitun khu vực tự trị Uighur (Tân Cương – Trung Quốc), phóng viên báo Phượng Hoàng (Feng huang) mới đây đã phát hiện một thư viện hết sức đặc biệt, nổi bật giữa vùng đất khô khan nghèo đói này.

Dù với người ngoại tỉnh, thư viện này có phần ‘nguyên thủy’, lạc hậu tuy nhiên, với người dân sinh sống nơi đây thì thư viện ‘tư nhân’ này lại có ý nghĩa hết sức to lớn và quan trọng.

Ông Bu – người gây dựng thư viện ‘tư nhân’

Được gây dựng từ bàn tay ông Bu sống tại thị trấn Ngũ Ngũ Tân, thư viện trên hiện tại đã sở hữu ‘quy mô’ khá ấn tượng: Hơn 30.000 quyển sách mọi kích cỡ, niên đại và thể loại. Hầu hết số sách này đều xuất phát từ sở thích thu thập cá nhân của ông Bu, ngoài ra là thu lượm từ những người buôn bán phế thải, một số ít là được tặng.

Với tinh thần củng cố sự phát triển dân trí…

Bên cạnh đó, người sáng lập còn đặt tên cho thư viện Mao Yi Sheng – tên bậc thầy ngành cầu đường Trung Quốc. Sở dĩ chọn nhân vật này để đặt cho công trình cuộc đời của mình là bởi ông Bu khi trẻ cũng từng làm việc trong ngành cầu đường và Mao Yi Sheng chính là bậc ‘tiền bối’ được ông vô cùng ngưỡng mộ và kính trọng.

Nhìn từ bên ngoài, thư viện nhỏ này cũ kỹ tồi tàn khiến phóng viên phải động lòng thương cảm nhưng khi bước vào sâu bên trong thì không ai dấu nổi sự thán phục và ngưỡng mộ. Trên từng kệ sách là dòng chữ phân loại từng nhóm sách: Kế toán, Thương mại, Điện tử điện lạnh, Văn học…. Sự phong phú đa dạng của thư viện hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu đọc sách tham khảo của mọi người dân lao động nơi đây.

Niềm đam mê với những cuốn sách

Ngoài ra, lựa chọn vị trí địa lý ưu việt, thuận tiện cho người dân hàng ngày đi làm, qua lại, đến các nhà máy xây dựng, sản xuất đều có thể ghé qua, thư viện Mao Yi Sheng nuôi dưỡng tình cảm đặc biệt giữa con người và những cuốn sách mang đến tri thức, mạnh mẽ trong tâm hồn và sự tự tin, thông thái.

Đó là cái tên quen thuộc người ta vẫn dùng để gọi thành phố Chinguetti trên cao nguyên Adrar ở Mauritania, kề cận sa mạc Sahara. Với truyền thống lưu giữ các cuốn sách từ Mecca và thế giới Ảrập, Chinguetti có khoảng vài trăm gia đình có thư viện riêng hoặc các tủ sách gồm các sách có niên đại ít nhất từ thế kỷ 10.

Ra đời từ năm 776, những người dân đầu tiên của Chinguetti là dân du mục Abeir trên sa mạc, sau đó tới thế kỷ 13 mới có thêm người Berber Ma rốc và các bộ tộc khác. Nhờ nguồn nước, một thời Chinguetti đã là ngã ba thông thương giữa Bắc và Tây Phi và rất phồn thịnh với những tuyến đường buôn bán, những đoàn lạc đà đông tới 30.000 con chở muối, vàng, chà là và ngà voi cắt qua sa mạc cùng các thành thị. Ngoài buôn bán, từ Chinguetti cũng có nhiều chuyến lạc đà và người hành hương tới giáo đường Mecca, khiến bầu không khí ở nơi đây luôn luôn sôi động.

Đến nay, Chinguetti có khoảng 2.000 dân theo đạo Hồi sống tập trung quanh các ốc đảo trồng cây chà là. Mặc dù các thư viện và tủ sách gia đình đã mai một nhiều, song chúng vẫn đem lại cho Chinguetti tiếng tăm là thành phố sách cổ, và người dân Chinguetti là những người hay chữ. Thực tế, nhiều người Chinguetti có thể đọc thuộc lòng vài chục cuốn sách và nói được nhiều thứ tiếng cổ.

Có thể nói, các cuốn sách cổ là niềm tự hào của người dân Ảrập nói chung và ở Chinguetti nói riêng. Nó cho thấy sự gắn kết lâu dài của người dân với khoa học, toán học, y học, mỹ  thuật, luật pháp và văn học. Do đó, với người dân Chinguetti, đây là thứ của cải vô giá, cho dù cảnh nghèo, nhà cửa chật chội, vẫn không thể chia tách họ với sách.

Một trong các thư viện tư lớn và tốt nhất ở Chinguetti là thư viện gia đình ông Mohamed Lemine ould Al-Habot. Ông đang quản lý 1.400 đầu sách viết tay từ thế kỷ 18 và là các bản viết tay của các học sĩ xưa của Mauritania hoặc do dòng họ đã thu thập sau mỗi lần hành hương đến Mecca và Ma rốc. Ví dụ, nhà Al-Habot có sách vào thế kỷ 17 sao lại tác phẩm của hiền triết người Phoenicia Thales (Miletus) thế kỷ 6 TCN, hay như sách về thiên văn học của Ai Cập trong 5.000 năm với những minh họa về nhật thực và nguyệt thực. Nhưng cuốn sách cổ nhất mà nhà Al-Habot lưu giữ là một cuốn sách tôn giáo từ thế kỷ 11. Ngoài ra, thư viện nhà Al-Habot còn chứa thêm khoảng 1.000 bản thảo mà những nhà khác gửi nhờ. Nói chung, tất cả sách đều được viết chữ rất đẹp, được viết bằng mực than pha keo dính Ảrập và bìa được làm từ da lừa hay linh dương mỏng.

Thư viện nhà Al-Ahmed Mahmoud cũng là một thư viện lớn, song ít sách hơn, chủ nhà là một giáo viên nói thạo tiếng Anh và Pháp tên là Saif Al-Islam. Thư viện được đặt ở tầng ngầm cách mặt đất 5m, có cửa gỗ dầy và bắt đầu lưu trữ sách từ năm 1669. Dễ dàng tìm thấy tại đây những cuốn Kinh Koran được sách sao nhỏ xíu, nằm lọt trong lòng bàn tay hay Kinh tân ước thế kỷ 18, kinh của người Do thái, kinh Phật hay sách luật Sharia bìa bằng vàng lá thế kỷ 15.

Một thư viện nữa khá hấp dẫn là thư  viện nhà ông Mohamed Lemine ould El-Hamoni. Ông đang giữ khoảng 700 cuốn sách, trong đó nổi bật nhất là một cuốn sách ngữ pháp Ảrập hiếm do học sĩ Al-Fiat Ibn Malik thế kỷ 16 viết và ghi lại tất cả các cấu trúc ngữ pháp Ảrập dưới dạng một bài thơ 1.000 khổ.

Do điều kiện vật chất hạn hẹp, nhiều thư viện ở Chinguetti đã bị hư hoại. Trước tình trạng này, chính phủ Mauritania và quốc tế đã có nhiều chính sách giúp đỡ. Cứ hai tuần, lại có các phái đoàn quốc tế và UNESCO đến khảo sát. UNESCO đã xây dựng một trung tâm thư viện tại đây và mời các gia đình tới trưng bày sách. Theo điều tra của Viện nghiên cứu khoa học IMRS tại thủ đô Nouakchott, trên cả nước này hiện có 600 thư viện tư, 80% chưa danh tính và đang giữ khoảng 40.000 cuốn sách cổ. Vì vậy, UNESCO và Ngân hàng Thế giới đã dành 5 triệu USD để mở lớp dạy thủ thư bảo quản toàn bộ các sách cổ của Mauritania.

Nổi tiếng như vậy, nên hàng năm đều có hàng nghìn người nước ngoài tới tham quan các thư viện ở Chinguetti. Thậm chí trong các chuyến du lịch khám phá sa mạc 17 cũng không thể thiếu ngày thăm các thư viện gia đình ở Chinguetti. Chỉ cần xin phép gia chủ, không chỉ được xem sách mà còn được gia chủ khoản đãi món gân lạc đà và mỳ nấu thịt.

Mạnh Cường